چیستی حضور اجتماعی زنان

بسم الله النّور

در مطلب حضور اجتماعی زن اشاره شد که برای فهم مسئله باید سه پرسش اساسی را مطرح کنیم تا شاخصی برای تبیین موضوع به دست آید.

پرسش اول سوال از چیستی حضور اجتماعی زن است. یعنی باید ماهیت حضور اجتماعی زن با پاسخ به این پرسش تبیین شود.

آن چه در فهم عامه از حضور اجتماعی زن درک می شود حضور او در عرصه اشتغال  و تحصیل و حضور شاخص سیاسی است (مثل نمایندگی مجلس و ...). این درک فقط بخشی از درک صحیح از چیستی حضور اجتماعی زن است.

در ابتدا باید تعریفی از حضور اجتماعی ارائه شود. اولین مؤلفه ی حضور اجتماعی، غیبت از خانه و خانواده است. یعنی زنی که حضور اجتماعی دارد از فضای خانه و خانواده غایب است. پس حضور اجتماعی در خارج از محیط خانه تعریف می شود.

این بخش از تعریف را شاید می توانستیم در 20 سال گذشته به کار ببریم اما امروزه با ظهور تکنولوژی، اینترنت، شبکه های اجتماعی، وبلاگ، سایت و ... نمی توان حضور اجتماعی یک زن و حتی یک مرد را در حضور بیرون از خانه خلاصه کرد.

مثلا بنده که در حال تایپ این مطالب در خانه هستم، با انتشار آن یک نوع حضور اجتماعی هم برای خودم رقم می زنم و با اجتماعی از افرادی که این مطالب را می خوانند مرتبط می شوم.

مؤلفه ی دیگر که باید در تعریف مد نظر قرار گیرد مستقیم یا غیر مستقیم بودن این حضور است. حضور اجتماعی مستقیم حضور فیزیکی یک خانم در خارج از فضای خانه است. یعنی به مجرد خروج فیزیکی از خانه، عرصه تغییر کرده و زن وارد عرصه ی اجتماع می شود. (در اینجا با این که هدف از این امر چیست فعلا کاری نداریم). اما در حضور اجتماعی غیر مستقیم زن در خانه حضور فیزیکی دارد اما زمانش در اختیار خانه و خانواده نیست. یعنی او در خانه حضور فیزیکی دارد اما در عرصه های دیگری حضور واقعی دارد. مثل عرصه های علمی، عرصه های مجازی، عرصه های اشتغال و .... مثلا خانمی که کارهای علمی، حضور در اینترنت و ... را در خانه انجام می دهد، حضور اجتماعی غیر مستقیم دارد.

و مؤلفه ی نهایی در حضور اجتماعی، تبیین حوزه های تأثیر و تأثُّر اجتماعی است که باز هم شکل مستقیم دارد و غیر مستقیم. (تبیین مفصل این مؤلفه در مباحث قدرت مطرح خواهد شد ان شاء الله). یک زن می تواند هم در خانه و هم در اجتماع تأثیر مستقیم و کارکرد اجتماعی داشته باشد، مثل حضور در عرصه های اشتغال و تحصیل و مشارکت سیاسی و... . در تأثیر غیر مستقیم، یک زن می تواند در نقش مادری و همسری و تأثیری که بر همسر و فرزند خود می گذارد نقش و حضور اجتماعی غیر مستقیم داشته باشد. که البته این بخش مهم ترین عرصه ی حضور اجتماعی یک زن است که تاکنون از آن غفلت بسیاری صورت گرفته است و اساسا در تبیین مبحث حضور اجتماعی زنان این نقش ها را مخلّ حضور اجتماعی آنان می دانند.

به عنوان نتیجه هم می توان گفت این حضور اجتماعی می تواند انسجام نظام جامعه را تقویت کند و یا بالعکس تهدیدی برای ساختار اجتماعی یک جامعه باشد. مثلا حضور اجتماعی ای که ساختار یک خانواده را به عنوان هسته ی اولیه نظام اجتماعی تهدید کند نه تنها ممدوح نیست بلکه مذموم است و تهدیدی برای ساختار کل جامعه محسوب می شود.

بنابر آن چه توضیح داده شد می توان چیستی حضور اجتماعی زنان را این گونه تعریف کرد:

«حضور مستقیم یا غیر مستقیم زنان در عرصه ای خارج از محیط خانه و خانواده که در نتیجه آن کنش ها و تعاملاتی توسط زنان انجام می گیرد که تأثیرات مستقیم یا غیر مستقیم در عرصه ی اجتماع ایجاد می کند و می تواند مقوّم و یا تهدید کننده ی نظام و ساختار جامعه باشد.»

بیوتن
۰۴ مهر ۹۴ , ۱۳:۳۶
سلام علیکم
خیلی ازتون ممنونم واقعا به دردم خورد این دسته بندی.
خدا برکت قلمتو بیشتر کنه خواهر

پاسخ :

علیکم السلام
لطف دارید و خداروشکر که مفید بوده
ترنم
۰۴ مهر ۹۴ , ۱۷:۲۸
سلام آبجی خانم
خدا قوت
کاش مفهوم خانه و خانواده رو هم تبیین می کردید.
تعاریف جدیدی از این مفاهیم ارائه نشده آیا؟ (آخه من می خوام ارائه کنم!:))
یا علی

پاسخ :

علیکم السلام خانم
خانه: یا همان منزل، مسکن، بیت، مکانی که یک زوج همراه با فرزندانشان در آن زندگی می کنند. استاد حوزه ما می گفتند خانه برای مرد منزل هست، یعنی جایی که مرد از قدرتش پایین میاد. و برای زن بیت هست. و برای هردو مسکن یعنی مکانی که در اون سکینت و آرامش رقم می خوره. (اگر اشتباه نکنم نقل به مضمون همین طور توضیح دادند)
خانواده: هسته ی اولیه جامعه یا نظام رحامت که از زوجیت یک زن و مرد و تولد فرزندان ایجاد می شود.

تعریف شما چی هست؟
لطفا بنویسید ما هم استفاده کنیم
مسیر
۰۶ مهر ۹۴ , ۰۰:۵۷

سلام بانو

زیارت قبول مرا با کلی تاخیر بپذیرید لطفا!

 

چقدر متن نخوانده داشتم اینجا (:

 

پاسخ :

سلام علیکم بر مسیر عزیز
خیلی به یادتون بودم و نایب الزیاره اگر خدا قبول کنه

شما نمی خواید به یه سرویس وبلاگی دیگه برید؟
بلاگفا که دیگه به حالت اغما رسیده
نرگس
۰۷ مهر ۹۴ , ۱۸:۵۴
سلام عزیزم...

زیارتت قبول... ما رو هم دعا کردی؟

ممنون از مطلبت....


پاسخ :

سلام علیکم خانوم
ممنون و ان شاء الله به زودی زود قسمت شما بشه
اگر قابل باشم دعاگو بودم
شمس
۱۱ مهر ۹۴ , ۱۶:۲۸
با سلام
هنوز مانده تا فقهای بزرگوار شیعه به این برسند که حضور در فضای مجازی، می تواند مصداق خروج زن از منزل باشد و نیاز به اذن ولیّ دارد.

پاسخ :

سلام علیکم
کلیت صحبت شما با در نظر گرفتن حدودی صحیح هست اما این مسئله را می توان پس از
1- تبیین مسئله ی جهاد زن در حوزه های نرم، نیمه سخت و سخت
2- تبیین تقدم و یا تأخر حکم ولی فقیه در لزوم و عدم لزوم حضور زنان در این حوزه در نسبت با اذن ولی (شوهر)
3- تبیین حضور مجازی خانم ها در حوزه ی تعاملات مجازی یا صرف تولید کننده و یا مصرف کننده بودن و یا هرسه
4- تبیین حدود اذن ولی در نسبت با زمان حاضر و مسائل جدید مطرح در این حوزه
مورد تدقیق و تبیین قرار داد.

عمده ی مراجع یک اصل کلی در این زمینه دارند و آن هم عدم منافات کارهایی که زنان انجام می دهند با امور مربوط به حقوق شوهر است. در هر حوزه ای، چه عبادی، چه اشتغال، چه تحصیل و...
مثلا طبق نظر برخی مراجع زن نمی تواند عبادت روزه مستحبی را در صورت منافات داشتن با حقوق شوهر بدون اذن او انجام دهد.
اما در شرایطی هم هست که اذن ساقط می شود مثلا مبتنی بر نظر بعضی از مراجع (تصور میکنم همه شان به جز یکی دو مرجع) در صورت عدم پرداخت نفقه توسط شوهر، زن می تواند بدون اذن برای تأمین معاش از خانه خارج شود و حتی می تواند از انجام حقوق همسری اش سر باز زند.
به هرحال هر امری که مخل حقوق زن و شوهر باشد بر هر دو حرام است و باید به حقوق هیچ کدام صدمه ای وارد نشود و در صورتی که حقی رعایت نشد می تواند از جانب طرف مقابل حق دیگری رعایت نشود. (البته نه در تمامی حقوق و بنده هم در جایگاهی نیستم که بتوانم در این حوزه نظر دهم.)

در مورد فضای مجازی هم که فرمودید، یک بار یک خانم به جهت تحقیق مطالعه و ... مصرف کننده صرف است او تعاملی هم با کسی ندارد. استفاده ی او از فضای مجازی چیزی شبیه مطالعه ی کتاب است. این نوع استفاده در حوزه ی اذن قرار نخواهد گرفت. 
اما اگر فرد تولید کننده بود و تعاملات اجتماعی داشت در فضای مجازی، مسئله ای که اشاره داشتید مصداق پیدا میکند.

موارد 1 و 2 هم که عرض کردم تبیین حوزه های جهاد زن و تقدم و تأخر امر ولی فقیه بر اذن شوهر هم موضوعی است که تا به حال کاری بر روی آن صورت نگرفته اما یکی از مسائل بسیار مهم است که باید به آن توجه ویژه شود.

ترنم
۱۳ مهر ۹۴ , ۲۳:۱۰
سلام
واقعا به شوهر می گن ولی؟! چند دهه از خدا عمر گرفتیم اولین باره که می شنویم!
این مسئله اذن شوهر رو بعضیا یه جوری مطرح می کنن آدم خوف می کنه نکنه بدون اجازه شوهر نفس هم نباید بکشه. بابا این قدر خوف ناک نیست مسئله، زن آدمه عقل داره شعور داره، در طول روز یه سری کارها رو برای انجام دادن انتخاب می کنه، مرد هم زبون داره اگه با انتخاب های همسرش موافق نبود راجع بهش صحبت می کنن به توافق می رسن دیگه! همین. دیگه آقا اجازه آقا اجازه نمی خواد که! در ضمن خیلی کم پیش میاد برنامه های اجتماعی یک خانم بعد از ازدواجش بیشتر از قبل از ازدواجش شه، خوب اون آقای شوهر آدم بوده عقل داشته شعور داشته وقتی رفته سراغ اون خانم یعنی تو و انتخابات و برنامه هات از نظر من اوکی هستید. دیگه اجازه چجوریه!؟

پاسخ :

سلام علیکم
ایشان مبتنی بر نظام ولایت در خانواده از این مفهوم استفاده کردند. تلویحا همان «قوّام»

مگه اینجا گفته شد اجازه همسر مسئله خوفناکی هست؟
بنده که چنین برداشتی از کلامشون نداشتم
در موردی هم که مطرح شد از همون ابتدا باید تکلیفش معین بشه


ترنم
۱۴ مهر ۹۴ , ۱۴:۳۹
سلام آبجی
برداشت بنده بوده از نوشته ایشون. حس کردم هر بار برای به روز کردن وبلاگم و جواب دادن کامنت هاش باید از همسر محترم اجازه بگیرم و گرنه بی اجازه از خونه بیرون رفتم!!!

پاسخ :

علیکم السلام
خواستم یه چیزی بگم اما نمیگم!
فقط همسرتون باید بدونن وبلاگ دارید.
همسر رضوان خانم وبلاگ «تو فقط لیلی باش» هم با اون حجم و گستردگی مخاطب از وبلاگ ایشون مطلع بودن

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
بسم الله الرحمن الرحیم
ان شاءالله در اینجا به عنوان
«کرسی آزاداندیشی مجازی زن و خانواده»
دیدگاه هایم را در باب موضوعات مختلف پیرامون زنان با تمرکز بر تعریف و تبیین جایگاه و نقش زن و خانواده در اسلام و قرآن خواهم نوشت.
مشی کلی این وبلاگ نگاه منصفانه و واقع بینانه در قضاوت بین آراء گوناگون و متنوع صادر شده از متفکران و نظریه پردازان شرقی و غربی است، لذا جهت گیری های فمینیستی و امثالهم در اینجا اعتباری ندارند.
مطالب مندرج در این وبلاگ نتیجه سال ها مطالعه و برآیند آموخته های بنده است که در جهت منویات امام خامنه ای آن ها را به اشتراک میگذارم. طبیعتا نظراتم نه نظری نهایی و جامع است و نه بدون اشکال. فقط فتح بابی است برای جور دیگر نگریستن به جنس «زن».
نظرات در این وبلاگ باز است و همه ی نظرات موافق و مخالف به شرط عدم توهین محترمند و فقط نظرات حاوی توهین حذف خواهند شد.

لازم به ذکر است هر گونه کپی برداری یا نشر مطالب وبلاگ «صالحات» منوط به اجازه نویسنده ی وبلاگ است.
پیوندها
Designed By Erfan Powered by Bayan